#RIOSDEFENE 6



Os Loureiros, Barallobre.

#RIOSDEFENE

Contan na Wikipedia que un día a señora Carmen a dos Couprins, usuaria de lavadoiros durante moitos anos, describiu a arte do lavado a mán:
        
    "Lavar ben a roupa era unha arte, ademais dun traballo delicado e laborioso. As lavandeiras seguían un protocolo rigoroso que comezaba por separar a roupa branca da de cor. A roupa metíase peza a peza no lavadoiro. Empapábase, enxaboábase e fregábanse as manchas difíciles. Despois de enxaboada, a roupa amoreábase no lavadoiro para que fose amolecendo. Peza por peza mergullábase na auga e zapateábase contra o lavadoiro para deixala limpa e aclarada.

Lavar a roupa branca era máis laborioso. Enxaboada e sen torcer, botábase ao clareo. Estendíase ao sol sobre o campo de herba e a luz eliminaba as manchas máis difíciles, recuperando a súa brancura. Aclarada e relucente, quedaba a tender nos toxos dos arredores"





#RIOSDEFENE 5



Cadavás, Magalofes

#RIOSDEFENE
Públicos, particulares de uso público, ruínas de pedra e cemento, reconstruccións actuais e fermosas simbiosis coa natureza, a auga e o entorno que aínda hoxe seguen a facer parte do seu bo labor á sociedade actual.

#RIOSDEFENE 4



Os Loureiros, Barallobre.

Con esta obra (#RIOSDEFENE) trato de poñer en valor a importancia etnográfica de estos "centros de lavado" construídos para que as mulleres tiveran a roupa da súa familia limpiña, lavar as tripas do porquiño despóis da matanza... Lugares sociais e de reunión que a os nenos nos servían como improvisados parques de xogos e esporádicas piscinas estivais de xélidas augas, centros de aprendizaxe para as nenas que gastaban os últimos cachiños daquel xabrón moitas veces feito na casa, puntos de quedada da rapazada e que a tantas e tantas parellas acubillaron naquelas tardiñas dos seus comenzos amatorios.


PROXECTO FOTOGRÁFICO #RIOSDEFENE




#RIOSDEFENE é un proxecto fotográfico no que intento abordar e poñer en valor desde os puntos de vista documental, arquitectónico e da fotografía de autor a situación e o estado actual dos que no seu día foron as "redes sociais" da nosa cultura, os rios de lavar (lavadoiros) que, ó igual que en moitos outros lugares da nosa Galiza, se espallaron durante os tres primeiros cuartos do século XX, principalmente nas décadas dos cincuenta e sesenta, alí onde había un manantial, regato ou río que regase as terras do meu concello: Fene.

Trátase dun paseo circular que recorre 7 das 8 parroquias fenesas: Fene, Sillobre, Magalofes, Barallobre, Maniños, Limodre e Perlío, xa que San Valentín foi urbanizada cando as lavadoras eléctricas empezaban a converterse no peor inimigo para estas emblemáticas construccións durante os anos setenta. Neste paseo visito os "rios" públicos ou privados a os que calquer camiñante pode acceder polos rueiros e camiños de este concello situado a o sur da Ría de Ferrol.

LUCES DE MEDIODÍA



Un frío domingo de inverno paseando polo interior do meu bosque atlántico.

O CRUZAMENTO



Entre os camiños da natureza e do home.

MIRANDO NO MIRADOIRO



Na praia de Campelo.

SON DO MAR



Achegarse á praia de Meirás,
o sol que arreda as nubes do inverno,
a auga que bate nas pedras
sentir sensacións de había xa un tempo.

PASARÁN MÁIS DE MIL ANOS...



...branca area de ribeira
nunha praia de Maniños.


UNHA NOVA ETAPA



Aquel neno de Perlío decidira dar un paso máis, decidira que a súa vida ía cambiar dende aquel día, sabía que sería duro, que sufrirían moito el e os seus pais, posiblemente tamén os avós... 
Alguén pensou que volvería, pero xa era tarde.
A decisión estaba tomada.


PAISAXE GALEGA CON CASA



Nalgún lugar de Magalofes. Fene.


UN DESCANSO NA HORTIÑA




No parque da Hortiña en Limodre, Fene.


LUZ DO OUTONO




No parque a Blanco Amor en Magalofes, Fene.


LUME NUNCA MÁIS!!!. OUTRA VEZ...



Queimades o monte
con man asasina,
gañades desprezo
queimando a vida.
                          
                                        Xan Xe


"Versos de auga contra os lumes"

Estos versos foron escritos con auga sobre unha lousa e gravados en video por Xacobe Meléndrez Fassbender no "IV Enarborar o bosque" (Contra o lume nos nosos montes) o día 7 de xuño de 2014 no pavillón de Pedrafigueira en Carnota.

A fotografía que volve a esta bitácora é "A fraga queimada" que fora finalista no "XXII Certame fotográfico sobre Medio Ambiente 2012" do Ateneo Ferrolán.


PRAIA DE ALMIEIRAS



Da serie "Paisaxes dunha cadeira espida"

Paraxes na beira do mar,
na beira dun río,
atoparse só baixo as sombras,
no medio da néboa,
baixo a calor do sol ou o frío do vento.
Na natureza…
escoitando o seu silencio
e gozando dos seus sons.
Onde nunca estivemos xuntos
sento a soñar…

Xan Xe